Frans Breckpot (°Aalst, 06/03/1893-†Aalst, ?/07/1973), beter bekend als Vosse Kilo, was een iconische volksfiguur uit Aalst. Hij verwierf internationale bekendheid als wereldkampioen bloedgeven, met 1.058 bloeddonaties op zijn naam, en groeide tegelijk uit tot een onmisbaar personage in het Aalsterse straat- en carnavalsleven. Door zijn menslievendheid, excentrieke verschijning en talloze huldes en eerbetonen bleef Vosse Kilo tot ver na zijn overlijden levend in het collectieve geheugen van Aalst.
Vosse Kilo: volksfiguur, wereldkampioen bloedgeven en Aalsters icoon
(Foto: de Woonweter)
Franciscus Breckpot, geboren als Franciscus Bombeeck, zag het levenslicht op 6 maart 1893 in Aalst. Hij was de zoon van Maria Bombeeck, toen nog ongehuwd. Pas na haar huwelijk in 1894 met Henricus Breckpot kreeg Frans officieel de familienaam Breckpot.
Frans groeide uit tot een echte volksfiguur in Aalst. Hij verwierf internationale faam als bloedgever: in totaal gaf hij maar liefst 1.058 keer bloed, goed voor 522,5 liter. Daarmee mocht hij zich met recht en reden wereldkampioen bloedgeven noemen. Naast zijn opmerkelijke inzet als bloedgever was Frans ook actief in het Aalsterse carnaval. Zo maakte hij deel uit van de groep Aalst-attracties, die meeliep in de allereerste carnavalsstoet van 1923.
In het dagelijkse leven was Frans een vaartkapoen; iemand die hielp bij het lossen van schepen. Zijn inkomen was onregelmatig: wanneer er schepen aankwamen, had hij werk, maar vaak zat hij zonder geld. Toch kwam hij zelden iets tekort, want hij was erg geliefd bij de Aalstenaars, die hem geregeld eten en kledij schonken. Frans woog zo’n 115 kilo en was een opvallende verschijning: hij droeg steevast een alpinomuts, een lange sjaal en pantoffels. Onder zijn bijnaam “Vosse Kilo” stond hij bekend als een geen makkelijke man; vooral met de Zusters in het ziekenhuis botste hij regelmatig.
Een pintje ging hij nooit uit de weg. Er werd zelfs lachend gezegd dat hij liters bier kon omzetten in bloed van eerste kwaliteit. Als beloning voor zijn uitzonderlijke bloedgeefrecord schonk brouwerij De Gheest hem enkele vaten bier, overeenkomend met het aantal liters bloed dat hij had gegeven. Die vaten werden leeggedronken in café Tiger op de Grote Markt. Daarnaast was Vosse Kilo een trouwe supporter van Eendracht Aalst en zorgde hij voor het rondbrengen van affiches voor het wielercriterium in de Aalsterse cafés. Zo bleef hij tot het einde toe een zichtbare en kleurrijke figuur in het Aalsterse stadsleven.[1][2][3]
Bloedgever en oud-strijder: de uitzonderlijke inzet van Vosse Kilo
(Bron: De Gazet van Aalst - 08/11/1958)
Frans Breckpot was een oud-strijder uit de Eerste Wereldoorlog. Hij bracht vier jaar door in de loopgraven en ontving daarvoor het Vuurkruis, een onderscheiding voor militairen die onder vijandelijk vuur hadden gelegen. Tijdens de oorlog verkocht hij zijn paard voor 150 Belgische frank (ongeveer €3,72), terwijl hij aan zijn majoor meldde dat het dier gestorven was. Na zijn terugkeer uit de oorlog liet Frans voor het eerst bloed aftappen. Dat werd het begin van een ongeëvenaarde inzet als bloedgever: hij gaf twee tot drie keer per maand bloed, zonder merkbare schade aan zijn gezondheid. Zelf zei hij dat hij enkel nood had aan “goed eten en een goede pint bier”.
(Bron: Aankondiger - 21/07/1955)
Op 25 oktober 1936 werd Frans in Aalst feestelijk gehuldigd door de Bond der Vuurkruisers en de bewoners van de Geraardsbergsestraat en Sint-Jobstraat. De viering vond plaats in het lokaal Leon Bombeeck in de Geraardsbergsestraat. Op dat moment had hij al 150 keer bloed gegeven. In 1945 volgde een nieuwe huldiging, toen Frans reeds 600 bloedgiften had gedaan in een periode van 23 jaar. Op 1 oktober 1956 werd hij daarvoor ontvangen op het Aalsterse stadhuis. In De Gazet van Aalst klonk zelfs de oproep om hem niet éénmalig te eren, maar te benoemen tot ereburger van Aalst. Dat voorstel werd uiteindelijk niet gerealiseerd.
Tijdens de Duitse bezetting in de Tweede Wereldoorlog vestigde Frans een opvallend record door 800 tot 900 gram bloed per dag te geven. Zijn inzet redde ontelbare levens, wat leidde tot meerdere officiële huldes. In juli 1955 organiseerde de stad een optocht aan de Watertoren, met steun van het Aalsters stadsbestuur, het Ministerie van Volksgezondheid en het Rode Kruis. Nadien werd hij ontvangen door burgemeester Oscar De Bunne, die hem het plaket van de stad overhandigde. In 1958 volgde opnieuw een huldiging, ditmaal door het Nationaal Verbond der Vrije Bloedtransfusiediensten van België, opnieuw met een stedelijke optocht. In totaal werd Frans meer dan vijftien keer gehuldigd voor zijn uitzonderlijke verdiensten als bloedgever en oud-strijder — een prestatie die zijn legendarische status in Aalst alleen maar bevestigde.[4][5][6][7][8][9][10]
Op de man af: Vosse Kilo op televisie
In 1964 moest Frans Breckpot op doktersadvies stoppen met bloedgeven, wegens zijn leeftijd en gezondheidstoestand. Tussen 1915 en 1963 had hij in totaal 522,5 liter bloed geschonken, gespreid over 1.058 beurten. Voor deze uitzonderlijke prestatie werd hij benoemd tot ereburger van het Bloedtransfusiecentrum Louis Steens in Brussel.
In 1966 stond Frans centraal in een speciale televisie-uitzending van het programma Op de man af. De uitzending vond plaats vanuit de feestzaal van het stadhuis van Aalst. Ter gelegenheid daarvan maakten De Lachers een nieuwe versie van hun reus Vosse Kilo. Speciaal voor de uitzending schreven Theo Van Gijseghem en Jan Beeckman een lied over Frans, op de melodie van Venez Saint Nicholas. Het lied werd tijdens de uitzending gezongen door de Sint-Barbarakamer. De tekst van het lied luidde als volgt: Ter'n es gien Oilsjteneer die Kilo ni 'n kaan. A es zu populair as onze zwerte man. Van Moilebeik tot Sint Job kenne ze zenne kop. Kilo de Vos es door, ge zieget on zen oor.En hee van toid tot toid insj bloed vandoen, ge moetj doveir gien moeitje doen, vroaget on Frans onze kampioen, kampioen. Ne gielen dag arrond is Kilo op de boon. Va weirken werd'n te moei, heiget noeit ni gedoon. Mo ne goeie pot bier, drinkten hei me plezier. Op tien kommet ni oon, Kilo lotj ze ni stoon. Me karnaval dreig Frans de reizen in de stoet. We moeten 't ierlijk zeggen, Kilo dei da goed. A danst'nder me alhier, a spronk er me langstoor. "’t Es Kilo"; riep ied'rien, "ge zieget on zen oor". De Vos heit bloet gegeiven na al joore lank. En vè dad eidel weirk verdintjen onzen dank. Het was hem al geloijk, ver eirem of ver roik. In da mensjelievend sport heit'n ’t wereldrecord. Merci, merci Kilo de Vos, Giel Oilsjt bedankt Kilo de Vos, onze Vos. De televisie-uitzending werd achteraf niet door iedereen positief onthaald; sommigen vonden ze smakeloos tegenover zowel de Aalstenaars als Frans Breckpot zelf. De huldigingen stopten echter niet: zo werd Frans in 1966 nog gehuldigd in Moorsel door burgemeester Raymond Uyttersprot.[11][12][13][14][15][16]
Frans Breckpot (links) in zijn open wagen in de stoet van 1967 (Bron: CD-Rom 'De 75 stoeten van Aalst' - DAK)
Overlijden van Vosse Kilo
Tijdens zijn laatste levensjaren was Frans Breckpot voor veel kinderen een schrikbeeld geworden. Met zijn wandelstok zwaaiend slingerde hij hen geregeld verwijten naar het hoofd. Toch bleef hij een vertrouwde figuur in het straatbeeld. Dagelijks maakte hij de wandeling van rusthuis Sint-Lieven in de Dr. De Moorstraat naar de winkel van De Lil in de Nieuwstraat, waar hij voor de winkel ging zitten om de voorbijgangers te observeren.
In juli 1973 overleed Frans op 80-jarige leeftijd. Omdat hij in aanmerking kwam voor een armenbegrafenis, besloten zijn vrienden geld in te zamelen. Zo wilden zij ervoor zorgen dat Vosse Kilo, ondanks zijn bescheiden levenseinde, toch een waardig en mooi afscheid kreeg — passend bij zijn iconische plaats in het Aalsterse volksleven.[17]
Varia
In 1923 werd Frans Breckpot op carnavalsdinsdagaangevallen toen hij ’s nachts naar huis terugkeerde. Hij liep daarbij twee messteken op en moest overgebracht worden naar het ziekenhuis.[18]
In 1934 ontving Frans Breckpot het ereteken van tweede klas van het Rode Kruis, omdat hij toen al 70 keer bloed had gegeven. Twee jaar later, in 1936, werd hij opnieuw onderscheiden door het Rode Kruis. Deze keer kreeg hij een nieuwe medaille als erkenning voor het feit dat hij inmiddels meer dan 150 bloedgeversbeurten op zijn naam had staan.[19][20][21]
In het lied Jongens van de Veirkemert van Jean-Paul De Boitselier werd een strofe opgedragen aan Vosse Kilo. Daarmee kreeg Frans Breckpot ook in het Aalsterse liedrepertoire een blijvende plaats. De strofe luidt als volgt: In bloed geiven es onze Vosse Kilo kampioeng. E aaft er na mei op, want e es na toch in zen pensioeng. En omdat’n in zen leiven zoeiveil mensjen eit geredj, eit den teivei zen liters bloed in bier aal omgezetj.
Frans Breckpot kreeg in Aalst een blijvend eerbetoon in het straatbeeld. Op de rechteroever werd de Frans Breckpotwijk naar hem genoemd.
In 2006 verscheen Vosse Kilo op de carnavalswagen van Steirk. De groep beeldde dat jaar het thema ‘1000 jaar Aalst’ uit en bracht daarbij hulde aan markante Aalsterse figuren.
In 2008 beeldde De Brosselkeire een Aalsters zandsculpturenfestival uit in de carnavalsstoet. Eén van de sculpturen stelde de zwarte man voor. Op de sokkel van dit kunstwerk plaatste de groep de namen van enkele overleden Aalstenaars, waaronder Vosse Kilo.
Tekening van Dennis De Wolf voor de aftelkalender 2015 van De Moikes. Links zien we Vosse Kilo.
De aftelkalender van De Moikes stond in 2015 volledig in het teken van vier Aalsterse volksfiguren, waaronder Vosse Kilo. Met deze kalender brachten De Moikes een eerbetoon aan markante figuren uit het Aalsterse volksleven. Aan de aftelkalender waren ook lintjes van Nominette verbonden. Deze nominetten werden ontworpen door Dennis De Wolf. Elke volksfiguur kreeg daarbij een eigen reeks lintjes.
Redactie
Tekst en foto's
Tekst: Sören Delclef - AjoinPedia
Foto's: Aankondiger, De Woonweter, DAK, De Gazet van Aalst, Sören Delclef
