Wikia


Vosse Kilo was de bijnaam voor Frans Breckpot (°1893-†1973), die in Aalst gekend was als recordhouder bloedgeven. Frans had die naam gekregen omwille van zijn haarkleur en gewicht.De Lachers brachten in 1965 hulde aan Vosse Kilo met een reus in de stoet. In 1966 maakten ze een tweede versie van de reus Vosse Kilo, die erkend werd als officiële stadsreus.

Frans Breckpot

Franciscus Bombeeck

Breckpot Frans

(Foto via Forum Aalst Historiek)

Frans Breckpot werd in 1893 geboren onder de naam Franciscus Bombeeck, genoemd naar zijn ongehuwde moeder Maria Bombeeck. Pas toen Maria in 1894 trouwde met Henricus Breckpot, werd de familienaam van Frans veranderd naar Breckpot.[1]

Frans groeide uit tot een echte volksfiguur in Aalst. Hij werd bekend als bloedgever; in totaal gaf hij 1 058 keer of 522,5 liter bloed en mocht zich de wereldkampioen bloedgeven noemen. Frans was ook actief binnen het carnaval, zo maakte hij deel uit van de groep Aalst-attracties; een groep die meeliep in de eerste stoet van 1923.

Frans breckpot

(Foto: de Woonweter)

Frans was een vaartkapoen (iemand die de schepen hielp lossen). Hij had een inkomen, wanneer er schepen toekwamen, maar vaak had Frans geen geld. Gelukkig was hij erg geliefd in de stad, waardoor hij vaak gratis voedsel en kledij kreeg. Frans, die 115 kilo woog, droeg steeds een alpinomuts, een lange sjaal en pantoffels. Vosse Kilo was geen makkelijke man; vaak had hij ruzie met de Zusters in het ziekenhuis.[2]

Frans dronk graag een pint, waardoor gezegd werd dat hij de vele liters bier kon omzetten in bloed van eerste kwaliteit. Als beloning voor zijn bloedgeven, kreeg hij van brouwerij De Gheest zelfs enkele vaten bier, die overeenkwamen met het totaal aantal liter bloed dat hij gegeven had. Zijn vaten dronk hij op in café Tiger op de Grote Maekt, Vosse Kilo was een trouwe supporter van voetbalclub Eendracht Aalst en hij zorgde ook voor het rondbrengen van de affiches voor het criterium in de café's.

Bloedgever

Frans Breckpot Gazette van Aelst 08111958

(Bron: De Gazet van Aalst - 08/11/1958)

Frans was een oud-strijder uit de Eerste Wereldoorlog. Tijdens de oorlog verkocht hij zijn paard voor 150 Frank, terwijl hij aan zijn majoor vertelde dat het dier gestorven was. Bij zijn terugkomst na W.O. I liet Frans voor de eerste keer bloed aftappen. Frans gaf 2 tot 3-maal bloed per maand, zonder dat dit zijn gezondheid aantastte. Het enige wat hij naar eigen zeggen nodig had was 'goed eten en een goede pint bier'.

In 1945 werd hulde gebracht aan Frans, omdat hij reeds 600 maal bloed gegeven had in een tijdsspanne van 23 jaar. Op 1 oktober '56 werd hij daarom ontvangen op het Aalsterse stadhuis. In de Gazet van Aalst riep men vervolgens op om de man niet éénmalig te huldigen, maar om hem te benoemen tot ereburger van Aalst. Zover kwam het uiteindelijk niet.[3][4]

Advertentie Aankondiger 21071955

(Bron: Aankondiger - 21/07/1955)

Tijdens de Duitse bezetting ten tijden van W.O. II vestigde Frans een record van 800 tot 900 gram bloed per dag. Breckpot werd dan ook verschillende keren gehuldigd door de stad voor het redden van ontelbare levens; zo werd er in juli 1955 een optocht voor Frans georganiseerd aan de Watertoren. Het Aalsters stadsbestuur, het Ministerie van Volksgezondheid en het Rode Kruis stonden in voor de organisatie van deze huldiging. Frans werd daarna ontvangen bij burgemeester De Bunne, die hem het plaket van de stad overhandigde.

In 1958 werd hij opnieuw gehuldigd, deze keer door het Nationaal Verbond der Vrije Bloedtransfusiediensten van België. Opnieuw werd een optocht georganiseerd door de stad.[5][6] Hij zou in totaal meer dan 15 keer gehuldigd worden voor zijn prestaties als bloedgever en oud-strijder.

Op de man af

In 1964 moest Frans van de dokter stoppen met bloedgeven, omwille van zijn leeftijd en gezondheidstoestand. Van 1915 tot 1963 gaf hij in totaal 522,50 liter bloed, gespreid over 1 058 beurten. Hij werd daarom benoemd tot ere-burger van het Bloedtransfusiecentrum Louis Steens in Brussel.[7][8]

Op televisie werd er in 1966 een speciale uitzending rond Frans Breckpot gemaakt voor het programma 'Op de man af', dat uitgezonden werd vanuit de feestzaal van het stadhuis. De Lachers hadden ter gelegenheid van deze uitzending een nieuwe versie van hun reus Vosse Kilo gemaakt. Theo Van Gijseghem en Jan Beeckman hadden ook een lied geschreven over Frans, op de muziek van 'Venez Saint Nicholas'. Het lied werd tijdens de uitzending door de Sint-Barbarakamer gezongen.[9][10]

Ter'n es gien Oilsjteneer die Kilo ni 'n kaan. A es zu populair as onze zwerte man. Van Moilebeik tot Sint Job kenne ze zenne kop. Kilo de Vos es door, ge zieget on zen oor.

refrein: En hee van toid tot toid insj bloed vandoen, ge moetj doveir gien moeitje doen, vroaget on Frans onze kampioen, kampioen.

Ne gielen dag arrond is Kilo op de boon. Va weirken werd'n te moei, heiget noeit ni gedoon. Mo ne goeie pot bier, drinkten hei me plezier. Op tien kommet ni oon, Kilo lotj ze ni stoon.

Me karnaval dreig Frans de reizen in de stoet. We moeten 't ierlijk zeggen, Kilo dei da goed. A danst'nder me alhier, a spronk er me langstoor. '"t Es Kilo"; riep ied'rien, "ge zieget on zen oor".

De Vos heit bloet gegeiven na al joore lank. En vè dad eidel weirk verdintjen onzen dank. Het was hem al geloijk, ver eirem of ver roik. In da mensjelievend sport heit'n 't wereldrecord.

Merci, merci Kilo de Vos, Giel Oilsjt bedankt Kilo de Vos, onze Vos.

De televisie-uitzending werd achteraf niet door iedereen goed onthaald; de uitzending zou smakeloos geweest zijn tegenover de Aalstenaars en Frans Breckpot.[11][12] De huldigingen voor Frans bleven wel nog even doorgaan, zo werd hij in 1966 nog gehuldigd in Moorsel door burgemeester Uyttersprot.
Frans Breckpot De Lachers 1967

Frans Breckpot (links) in zijn open wagen in de stoet van 1967 (Bron: CD-Rom 'De 75 stoeten van Aalst' - DAK)

Overlijden

Tijdens zijn laatste levensjaren was Frans de schrik geworden van vele kinderen; zwaaiend met zijn wandelstok, slingerde hij hen vaak verwijten naar het hoofd. Dagelijks wandelde hij van het Gasthuis (ongeneesbarenhuis) in de Dr. De Moorstraat, waar hij verbleef, naar de winkel van De Lil in de Nieuwstraat. Hij zette er zich voor de winkel, om de voorbijgangers te bekijken.

In 1973 overleed Frans op 80-jarige leeftijd. Omdat Frans een armenbegrafenis zou krijgen, zamelden zijn vrienden geld in om hem toch een mooi afscheid te kunnen geven.[13]

De reus

Vosse Kilo Museum

Eerste versie van reus Vosse Kilo (Bron: Stedelijk Museum Aalst)

In 1965 wilden De Lachers hulde brengen aan Frans Breckpot door met een reus van hem in de stoet te gaan. De kop van de reus Vosse Kilo werd ontworpen en geboetseerd door beeldhouwer Jef Van Den Steen en het lichaam werd gemaakt door de carnavalsgroep.[14]

Naar aanleiding van het televisieprogramma 'Op De Man Af' in 1966, besloten De Lachers een nieuwe en grotere versie van reus Vosse Kilo te maken. De reus werd voor het eerst getoond in het televisieprogramma en werd officieel in het bevolkingsregister van Aalst ingeschreven tijdens het Driekoningenfeest op 7 januari 1967. Hierdoor werd de reus een officiële stadsreus.[15] Tijdens de stoet van 1967 werd de reus gevolgd door de echte Frans Breckpot, die in een open wagen meegevoerd werd.
Vosse Kilo

Tweede versie van de reus 'Vosse Kilo' (Foto: archief Sören Delclef)

De reus van Vosse Kilo werd gebouwd op een personenwagen en woog 350 kilogram. De pop was uitschuifbaar en kon variëren van 4,5 tot 6,5 meter in de hoogte, afhankelijk van de omstandigheden. Het hoofd was 90 centimeter hoog en zijn overjas bestond uit 25 meter stof. De sjaal, in schots geruite stof, was 6 meter en de wandelstok 4 meter. Tijdens een reuzenstoet, waarbij alle reuzen van het land aanwezig waren, kwamen de Lachers ook met reus Vosse Kilo, waarna ze hem te koop aanboden. Voor 35 000 Frank werd de reus aangeboden aan de stad, maar de stad toonde geen interesse in de reus.[16][17]

De reus ging kapot en enkel de kop werd bewaard; deze bevindt zich momenteel in het Stedelijk Museum van Aalst.

Varia

  • In 1934 kreeg Frans Breckpot een medaille van erkentelijkheid van het Rode Kruis, omdat hij reeds 70 maal bloed had laten afnemen.[18]
  • In Jongens van de Veirkemert van Jean-Paul De Boitselier werd een strofe aan Vosse Kilo geweid. In bloed geiven es onze Vosse Kilo kampioeng. E aaft er na mei op, want e es na toch in zen pensioeng. En omdat'n in zen leiven, zoeiveil mensjen eit geredj, eit den teivei zen liters bloed in bier aal omgezetj.
  • In 1981 werd de kop van reus Vosse Kilo tentoongesteld door het A.K.V., die in de Keizershallen een mini-carnavalmuseum gemaakt hadden.
  • Frans Breckpot kreeg een eigen straat; de Frans Breckpotwijk op rechteroever.
  • In 2006 stond Vosse Kilo op de wagen van Steirk. Zij beeldden het thema '1000 jaar Aalst' uit.
  • In 2008 beeldde de Brosselkeire een Aalsters zandsculpturenfestival uit. Eén van de zandsculpturen was de zwarte man; op zijn sokkel plaatse de Brosselkeire de namen van enkele overleden Aalstenaars, waaronder Vosse Kilo.
  • De aftelkalender van de Moikes draaide in 2015 rond 4 Aalsterse volksfiguren, waaronder Vosse Kilo. Bij de aftelkalender hoorden lintjes van Nominette, die ontworpen werden door Dennis De Wolf. Elke volksfiguur kreeg een reeks nominetten.
    De Moikes kalender 2015 Dennis De Wolf

    Tekening van Dennis De Wolf voor de aftelkalender 2015 van De Moikes. Links zien we Vosse Kilo.

  • In 2019 werd de Reus Vosse Kilo nagemaakt door Lekken en Plekken en Beschomt. Beide groepen brachten een thema rond de Aalsterse reuzen.

Bronnen

  1. Forum Aalst Historiek
  2. De Paepe P. (1975), Volkstypen en Vaartkapoenen uit Aalst
  3. De Gazet van Aalst, 18 januari 1948
  4. De Gazet van Aalst, 27 september 1945
  5. De Gazet van Aalst, 8 november 1958
  6. De Gazet van Aalst, 13 november 1958
  7. De Gazet van Aalst, 2 juli 1964
  8. De Gazet van Aalst, 25 juni 1964
  9. De Gazet van Aalst, 29 september 1966
  10. De Voorpost, 30 oktober 1992
  11. De Gazet van Aalst, 15 september 1966
  12. De Gazet van Aalst, 1 oktober 1966
  13. Ghysens J. & Wauters F. (1991), Aalst op zèn Oilsjters, Genootschap voor Aalsterse Geschiedenis
  14. De Gazet van Aalst, 4 maart 1965
  15. De Gazet van Aalst, 5 januari 1967
  16. De Gazet van Aalst, 2 februari 1967
  17. Aalst Karnaval, Jos Ghysens en Karel Baert
  18. De Volksstem, 25 mei 1934
Community content is available under CC-BY-SA unless otherwise noted.